گرفت . « 1 » توجه به استدلال‌هاى منطقى ، ترجمه آثار فلسفى و رونق مباحث عقلى موجب ظهور متفكران و انديشمندان برجسته‌اى شد كه پيشاپيش آنها كِندى ، رازى « 2 » و فارابى بودند . ترجمه آثار فلاسفه قديم يونان ، به ويژه اصول عقايد فيثاغورث و افلاطون كه از طريق اسكندريه به حوزهء علمى خاورنزديك راه يافته بود ، از اين پس به حوزه‌هاى علمى جهان اسلام سرايت كرد . حكيمان و فلاسفه اسلامى نيز از چند طريق آثار تأليفى را از آميختن آراى اسلامى با آراى يونانى ، هندى و ايرانى پديد آوردند ؛ « 3 » چنان كه اخوان‌الصفا عقايد ارسطو ، افلاطون ، فيثاغورث و مبانى دين اسلام را به هم آميخت و يا رازى متأثر از عقايد فيثاغورث ، سقراط و ارسطو با تسلط كامل بر مبانى اصيل اسلامى ، آثار ارزشمندى را نگاشت . در پى زمينه‌هاى فكرى فلسفهء اسلامى ، مشاركت فعال رهبران مذهبى مختلف كه غايت مقصودشان قاعده‌مند كردن اصول شرعى بود ، فزونى يافت . يكى از مهم‌ترين مراكز رشد فلسفه اندلس بود كه از همان طريق دستاوردهاى علمى جهان اسلام به اروپا منتقل شد . با رونق گرفتن جريان‌هاى فكرى - فلسفى اندلس در نيمه قرن دوم هجرى فيلسوفانى چون ابن‌بنو زُهر ، « 4 » ابن‌باجّه ، ابن‌طفيل « 5 » و ابن‌رشد اندلسى « 6 » به توليد علم مبادرت كرده و مناظرات فلسفى را توسعه دادند و بدين‌سان در گسترش فلسفهء اسلامى در غرب نقش‌آفرين بودند . « 7 » 2 . رياضيات دستاوردهاى مسلمانان در زمينه رياضيات منجر به عرضه خدمات ارزنده‌اى به تمدن جهانى شد . در پى نياز اساسى جامعه اسلامى به علوم مختلف رياضى ، حساب و نجوم ، منجمان و رياضىدانان بسيارى از اقصى نقاط به مراكز علمى فراخوان شدند . از آنجا كه اساس علم نجوم و گاه‌شمارى بر فيزيك و رياضى نهاده شده بود و در ميزان دقت اندازه‌گيرىِ فواصل ستارگان و طول و عرض آنها

--> ( 1 ) . احمد امين ، ظهر الاسلام ، ص 528 . ( 2 ) . ملقب به جالينوس عرب . ( 3 ) . ذبيح‌الله صفا ، تاريخ علوم عقلى در تمدن اسلامى تا اواسط قرن پنجم هجرى ، ج 1 ، ص 156 و 157 . ( 4 ) . احمد امين ، ظهر الاسلام ، ص 532 . ( 5 ) . همان ، ص 534 . ( 6 ) . همان ، ص 536 . ( 7 ) . براى آگاهى بيشتر بنگريد به : زندگينامه علمى دانشمندان اسلامى ، ترجمه احمد آرام ، ص 80 - 40 .